Wat veroorzaakt anaalklierproblemen bij honden?

Anaalklierproblemen ontstaan wanneer de anaalklieren niet goed leeglopen, geïrriteerd of geïnfecteerd raken, een abces vormen of zeldzamer een gezwel bevatten. Typische signalen zijn sleetje rijden, likken of bijten rond de anus, pijn bij ontlasting en een sterke geur. Deze signalen zijn niet specifiek en vragen lichamelijk onderzoek wanneer ze terugkomen.

Zachte ontlasting kan bij sommige honden de natuurlijke druk tijdens het ontlasten verminderen. Ook lichaamsbouw, obesitas, huidproblemen en eerdere episodes kunnen meespelen. Probeer de klieren niet zonder instructie zelf uit te drukken. Bij pijn, zwelling, bloed, pus, een wond of ziektegevoel neem je snel contact op met een dierenarts.

Wat zijn anaalklieren?

Aan weerszijden van de anus liggen twee anaalklieren of anaalkzakjes. Ze bevatten een sterk ruikende afscheiding die normaal onder meer tijdens het ontlasten kan vrijkomen. Wanneer inhoud ophoopt, kan impactie ontstaan.

Anaalklierziekte omvat verschillende problemen: impactie, ontsteking, infectie, abces en neoplasie.[1] De behandeling verschilt sterk. Daarom is "volle anaalklieren" geen veilige diagnose op basis van sleetje rijden alleen.

Mogelijke oorzaken en risicofactoren

Onvoldoende natuurlijke lediging

De druk van passerende ontlasting helpt mogelijk bij het ledigen. Zachte, smalle of wisselende ontlasting kan die mechanische ondersteuning verminderen. Dit verband is aannemelijk, maar niet iedere hond met zachte ontlasting krijgt anaalklierproblemen.

Lichaamsconditie en spierspanning

Obesitas en verminderde spierspanning worden als mogelijke factoren genoemd bij retentie van inhoud.[1] Een passende lichaamsconditie ondersteunt de algemene gezondheid, maar gewichtsverlies is geen acute behandeling voor een pijnlijke klier.

Huid- of allergische problemen

Jeuk en ontsteking rond de achterhand kunnen likken en irritatie versterken. Sommige honden met huidproblemen hebben ook vaker anaalklierklachten. De richting en oorzaak moeten individueel worden onderzocht.

Anatomie en ras

Kleine honden worden vaker genoemd bij impactie en ontsteking, maar iedere hond kan klachten ontwikkelen.[1] Bij oudere honden met een stevige, niet-ledigbare massa moet ook een gezwel worden uitgesloten.

Welke signalen zie je?

• sleetje rijden;
• likken of bijten rond anus en staartbasis;
• sterke, visachtige geur;
• pijn bij zitten of ontlasten;
• persen;
• zwelling naast de anus;
• bloed, pus of een open wond;
• plots minder willen zitten.

Sleetje rijden kan ook bij parasieten of huidirritatie voorkomen. Lichamelijk onderzoek maakt het onderscheid.

Diagnose en behandeling

De dierenarts onderzoekt de anale zone en kan een rectaal onderzoek uitvoeren. Bij infectie, een afwijkende massa of terugkerende klachten kan microscopie, kweek, beeldvorming of biopsie nodig zijn.[1]

Behandeling kan bestaan uit zorgvuldig ledigen, spoelen, pijnstilling, lokale of systemische medicatie en bij bepaalde ernstige of terugkerende aandoeningen chirurgie. Antibiotica zijn niet automatisch nodig bij iedere gevulde klier.

Welke rol spelen vezels?

Vezels kunnen ontlastingsvolume en consistentie beïnvloeden. Merck vermeldt dat aanvullende vezels de fecale bulk kunnen vergroten en zo compressie en lediging ondersteunen.[1]

Een recente kleine gerandomiseerde, gecontroleerde studie bij 35 honden onderzocht een specifieke kauwformule met vezels en Bacillus velezensis C-3102. De behandelde groep had minder recidief dan de onbehandelde groep, maar de studie was productgebonden, klein en gefinancierd door de fabrikant.[2] De uitkomst kan niet naar ieder vezel- of probioticaproduct worden vertaald.

Veelgestelde vragen

Wat hebben anaalklieren met ontlasting te maken?

Passerende ontlasting kan druk uitoefenen waardoor inhoud vrijkomt. Zachte ontlasting kan dit bij sommige honden bemoeilijken. Het is niet de enige factor en niet iedere zachte ontlasting veroorzaakt een probleem.

Welke honden hebben meer risico?

Kleine rassen, honden met obesitas, verminderde spierspanning of terugkerende huid- en anaalklierklachten kunnen meer risico hebben. Iedere hond kan echter getroffen worden.

Kan een vezeltekort meespelen?

Ontlastingsvolume en consistentie kunnen relevant zijn, maar een individueel probleem mag niet eenvoudig als vezeltekort worden bestempeld. Te veel vezel kan ook klachten geven. Bespreek type en dosis.

Wanneer moet een terugkerend probleem worden onderzocht?

Wanneer sleetje rijden of likken blijft terugkomen, de klieren vaak moeten worden geledigd of pijn, zwelling of afscheiding ontstaat. Herhaald manueel ledigen zonder oorzaakanalyse is geen volledig langetermijnplan.